دکتر راحله روح الله نژاد | بهترین متخصص زنان و زایمان در اصفهان | سزارین | زایمان طبیعی
علت درد لگن در زنان همیشه یکسان نیست. گاهی این درد به تغییرات طبیعی چرخه قاعدگی مربوط می‌شود و بدون درمان خاصی برطرف می‌شود، اما در بعضی افراد می‌تواند نشانه مشکلاتی مانند کیست تخمدان، اندومتریوز، فیبروم رحم، عفونت لگنی یا حتی بیماری‌های ادراری و گوارشی باشد.
نکته مهم این است که فقط با توجه به محل درد نمی‌توان علت آن را مشخص کرد. زمان شروع درد، شدت و مدت آن، ارتباط با پریود، رابطه جنسی، ادرار یا دفع مدفوع و همچنین علائم همراه، همگی در تشخیص اهمیت دارند.
درد لگن در زنان دقیقاً کجاست؟
وقتی از درد لگن صحبت می‌کنیم، معمولاً منظور درد در قسمت پایین شکم و ناحیه بین ناف و کشاله ران است. این درد ممکن است در مرکز لگن احساس شود یا بیشتر در سمت راست یا چپ باشد. گاهی نیز به کمر، پهلو، کشاله ران یا قسمت بالایی ران‌ها انتشار پیدا می‌کند.
احساس درد هم برای همه افراد یکسان نیست. یک نفر ممکن است آن را مانند گرفتگی عضلات توصیف کند، در حالی که فرد دیگری احساس فشار، سنگینی، تیرکشیدن، سوزش یا درد مداوم داشته باشد.
از طرف دیگر، رحم و تخمدان تنها اندام‌هایی نیستند که در این ناحیه قرار دارند. مثانه، روده، عضلات کف لگن و ساختارهای اطراف نیز می‌توانند منشأ درد باشند. به همین دلیل، تشخیص علت درد لگن نیازمند نگاه کردن به مجموعه علائم است، نه فقط یک نشانه.
علت درد لگن در زنان چیست؟ بررسی ۱۰ علت مهم
اگر درد لگن جدید است یا مرتب تکرار می‌شود، بهتر است علت آن بررسی شود. در ادامه مهم‌ترین علت‌هایی را که می‌توانند در ایجاد درد نقش داشته باشند، مرور می‌کنیم.
۱. دردهای قاعدگیانقباضات رحم در زمان قاعدگی یکی از شایع‌ترین علت‌های درد پایین شکم و لگن است. این درد معمولاً در ساعات یا روزهای ابتدایی پریود بیشتر است و ممکن است با کمردرد، تهوع یا احساس خستگی همراه شود.
۲. درد زمان تخمک‌گذاریبعضی زنان در اواسط چرخه قاعدگی، درد کوتاه‌مدت و گاهی یک‌طرفه در پایین شکم احساس می‌کنند. این درد می‌تواند با تخمک‌گذاری ارتباط داشته باشد، اما درد شدید یا طولانی را نباید صرفاً به تخمک‌گذاری نسبت داد.
۳. کیست تخمدانبعضی کیست‌های تخمدان هیچ علامتی ندارند، اما برخی دیگر می‌توانند باعث درد، احساس فشار یا سنگینی در لگن شوند. در مواردی مانند پیچ‌خوردگی یا پارگی کیست، درد ممکن است ناگهانی و شدید باشد.
۴. اندومتریوزاندومتریوز یکی از علت‌های مهم درد لگنی تکرارشونده است. درد شدید هنگام پریود، درد هنگام رابطه یا درد هنگام دفع مدفوع در برخی افراد می‌تواند همراه این بیماری باشد.
۵. عفونت یا التهاب لگنیعفونت‌های دستگاه تناسلی و بیماری التهابی لگن می‌توانند باعث درد پایین شکم یا لگن شوند. ترشحات غیرطبیعی، تب، درد هنگام رابطه یا سوزش ادرار ممکن است در کنار درد دیده شوند.
۶. فیبروم رحمفیبروم‌ها رشدهای غیرسرطانی رحم هستند که در بسیاری از افراد بدون علامت‌اند، اما در برخی زنان می‌توانند احساس فشار یا درد لگنی، خونریزی شدید قاعدگی یا افزایش دفعات ادرار ایجاد کنند.
۷. مشکلات ادراریعفونت ادراری یا مشکلات مثانه گاهی به صورت درد در قسمت پایین شکم و لگن احساس می‌شوند. سوزش ادرار، تکرر ادرار، احساس فوریت برای ادرار کردن یا تغییر رنگ ادرار می‌تواند سرنخ مهمی باشد.
۸. مشکلات گوارشییبوست، نفخ، سندرم روده تحریک‌پذیر و برخی بیماری‌های گوارشی نیز می‌توانند درد پایین شکم ایجاد کنند. در این شرایط، ارتباط درد با غذا خوردن و اجابت مزاج اهمیت زیادی دارد.
۹. اختلالات عضلات کف لگن گرفتگی یا اختلال عملکرد عضلات کف لگن می‌تواند باعث درد مداوم یا تکرارشونده شود. این نوع درد ممکن است با نشستن طولانی، فعالیت فیزیکی یا رابطه جنسی تغییر کند.
۱۰. بارداری خارج رحمیدر صورت احتمال بارداری، درد شدید یا یک‌طرفه لگن، به‌خصوص اگر همراه خونریزی، ضعف، سرگیجه یا احساس غش باشد، نیاز به ارزیابی فوری دارد.
از روی الگوی درد می‌توان به علت آن شک کرد؟
الگوی درد می‌تواند سرنخ خوبی برای پزشک باشد، اما به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. برای مثال، دردی که فقط در روزهای اول پریود ایجاد می‌شود با دردی که در تمام طول ماه وجود دارد، شرایط متفاوتی دارد.
آیا درد لگن در زمان پریود طبیعی است؟
درد خفیف قاعدگی در بسیاری از زنان دیده می‌شود و معمولاً در روزهای ابتدایی پریود بیشتر است. اما این موضوع به این معنا نیست که هر درد شدید یا غیرعادی را باید طبیعی تلقی کرد.
اگر درد هر ماه شدیدتر می‌شود، فعالیت‌های روزمره را مختل می‌کند، با مصرف روش‌های معمول کنترل نمی‌شود یا نسبت به گذشته تغییر محسوسی داشته است، بهتر است علت آن بررسی شود.
در سایت دکتر راحله روح‌الله‌نژاد نیز مشکلات قاعدگی و خونریزی‌های غیرطبیعی در حوزه مراقبت‌های زنان قرار گرفته‌اند. برای آشنایی بیشتر می‌توانید صفحه مراقبت‌های زنان را ببینید.
رابطه کیست تخمدان با درد لگن چیست؟
کیست تخمدان یکی از علت‌هایی است که هنگام بررسی درد لگنی در زنان مورد توجه قرار می‌گیرد. البته وجود کیست به‌تنهایی به معنای خطرناک بودن آن نیست؛ بسیاری از کیست‌ها ممکن است علامتی ایجاد نکنند یا با گذشت زمان برطرف شوند.
نوع کیست، اندازه آن، ظاهر آن در تصویربرداری و علائم بیمار در تصمیم‌گیری اهمیت دارند. اگر درد یک‌طرفه و مکرر است یا همراه احساس فشار در پایین شکم و تغییرات قاعدگی ایجاد شده، پزشک ممکن است بررسی تخمدان‌ها را توصیه کند.
در سایت این مرکز، درمان کیست‌های تخمدان نیز در مجموعه خدمات مراقبت‌های زنان قرار دارد؛ بنابراین در صورت وجود چنین علائمی می‌توان برای ارزیابی تخصصی اقدام کرد.
آیا اندومتریوز یکی از علت‌های درد لگن در زنان است؟
بله. اندومتریوز می‌تواند یکی از علت‌های مهم درد لگنی مزمن یا تکرارشونده باشد. یکی از ویژگی‌های قابل توجه این بیماری، ارتباط درد با چرخه قاعدگی است؛ هرچند شدت و الگوی علائم در افراد مختلف متفاوت است.
در بعضی زنان درد هنگام پریود بسیار شدید است و در برخی دیگر درد هنگام رابطه یا دفع نیز وجود دارد. نکته مهم این است که شدت درد لزوماً شدت بیماری را مشخص نمی‌کند و برای رسیدن به تشخیص، شرح حال و بررسی پزشکی اهمیت دارد.
چه زمانی دردهای پریود نیاز به بررسی بیشتری دارند؟
اگر درد قاعدگی باعث غیبت از محل کار یا دانشگاه می‌شود، خواب را مختل می‌کند، هر ماه شدیدتر شده یا همراه با درد هنگام رابطه و دفع است، بهتر است فقط به مصرف مسکن اکتفا نشود و علت زمینه‌ای بررسی شود.
آیا عفونت می‌تواند باعث درد لگن شود؟
بله. برخی عفونت‌های دستگاه تناسلی و بیماری التهابی لگن می‌توانند با درد پایین شکم و لگن همراه باشند. وجود تب، ترشح غیرطبیعی، بوی نامطبوع ترشحات، درد هنگام رابطه یا سوزش ادرار در کنار درد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وجود ترشح یا درد به‌تنهایی به معنی یک نوع عفونت مشخص نیست. انتخاب دارو، به‌خصوص آنتی‌بیوتیک یا داروهای ضدقارچ، بهتر است بر اساس تشخیص پزشک انجام شود و مصرف خودسرانه می‌تواند روند تشخیص را دشوار کند.
درد لگن چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص علت درد لگن معمولاً با یک آزمایش واحد انجام نمی‌شود. پزشک ابتدا درباره محل درد، زمان شروع، مدت، شدت و عوامل تشدیدکننده سؤال می‌کند. ارتباط درد با پریود، رابطه جنسی، ادرار و اجابت مزاج نیز اهمیت دارد.
در کنار شرح حال و معاینه، بسته به شرایط ممکن است آزمایش خون، آزمایش ادرار، تست بارداری یا تصویربرداری مانند سونوگرافی درخواست شود. در برخی شرایط خاص و در صورت ادامه درد بدون تشخیص مشخص، بررسی‌های تخصصی‌تری نیز ممکن است لازم باشد.
آیا سونوگرافی برای درد لگن لازم است؟
سونوگرافی می‌تواند برای بررسی رحم، تخمدان‌ها و برخی مشکلات ساختاری لگن مفید باشد، اما انجام آن برای تمام زنان مبتلا به درد لگن ضروری نیست. نوع تصویربرداری باید با توجه به علائم و نظر پزشک انتخاب شود.
در سایت دکتر راحله روح‌الله‌نژاد، سونوگرافی زنان برای بررسی رحم، تخمدان‌ها و سایر اندام‌های لگنی نیز توضیح داده شده است. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید صفحه سونوگرافی خصوصی اصفهان را مطالعه کنید.
آیا ممکن است برای تشخیص درد لگن لاپاراسکوپی لازم شود؟
در برخی بیماران که درد لگنی غیرعادی و بدون علت مشخص دارند، پزشک ممکن است بررسی‌های تخصصی‌تری را در نظر بگیرد. لاپاراسکوپی در شرایط منتخب می‌تواند برای بررسی بیماری‌هایی مانند اندومتریوز، برخی کیست‌ها، فیبروم، چسبندگی‌های لگنی و بعضی علت‌های دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، لاپاراسکوپی برای هر فرد مبتلا به درد لگن انجام نمی‌شود و تصمیم درباره آن به نتایج معاینه و سایر بررسی‌ها بستگی دارد. در سایت این مرکز نیز لاپاراسکوپی زنان برای برخی بیماری‌های لگنی توضیح داده شده است.
درمان درد لگن در زنان چگونه انجام می‌شود؟
درمان به علت اصلی درد بستگی دارد. برای مثال، روش برخورد با درد معمول قاعدگی با درمان کیست تخمدان، اندومتریوز یا عفونت لگنی متفاوت است. به همین دلیل، هدف درمان فقط کاهش موقت درد نیست؛ بلکه باید علت ایجادکننده نیز مشخص شود.
درد مرتبط با قاعدگیبسته به شدت درد، پزشک ممکن است روش‌های دارویی یا غیردارویی کنترل درد و اصلاح سبک زندگی را پیشنهاد کند.
کیست تخمدانهمه کیست‌ها نیاز به جراحی ندارند. نوع و اندازه کیست و علائم بیمار در انتخاب روش پیگیری یا درمان مؤثر است.
اندومتریوزدرمان می‌تواند بر اساس علائم، شرایط فرد، برنامه بارداری و یافته‌های تشخیصی شامل روش‌های دارویی یا در موارد منتخب جراحی باشد.
عفونت لگنیدرمان باید بر اساس تشخیص انجام شود و در صورت تجویز دارو، کامل کردن دوره درمان اهمیت دارد.
برای درد لگن چه کارهایی را نباید خودسرانه انجام داد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که هر درد لگنی به عنوان «درد پریود» یا «کیست تخمدان» در نظر گرفته شود. شباهت علائم به معنی یکسان بودن علت نیست.
مصرف مکرر دارو برای پنهان کردن درد، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک، شروع داروهای هورمونی بدون بررسی پزشکی و به تأخیر انداختن مراجعه در صورت شدیدتر شدن علائم، می‌تواند روند تشخیص را به تعویق بیندازد.
چه زمانی درد لگن نیاز به مراجعه فوری دارد؟
هر درد لگنی اورژانسی نیست، اما بعضی الگوها نیاز به توجه سریع دارند. درد بسیار شدید و ناگهانی، درد همراه با خونریزی قابل توجه، ضعف یا سرگیجه، تب بالا، استفراغ مداوم یا درد در شرایطی که احتمال بارداری وجود دارد، نباید نادیده گرفته شود.
به‌خصوص در صورت احتمال بارداری یا همراهی درد با خونریزی، ضعف، سرگیجه یا احساس غش، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد.
درد لگن و باروری چه ارتباطی با هم دارند؟
داشتن درد لگنی به‌تنهایی به معنی ناباروری نیست. با این حال، برخی بیماری‌هایی که می‌توانند درد ایجاد کنند، مانند اندومتریوز یا بعضی عفونت‌های لگنی، ممکن است در برخی افراد بر باروری اثر بگذارند.
اگر درد لگنی همراه با دشواری در باردار شدن وجود دارد، بهتر است بررسی‌ها به شکل هدفمند انجام شود. در مرکز دکتر راحله روح‌الله‌نژاد نیز بررسی و پیگیری مشکلات ناباروری انجام می‌شود و در صورت نیاز، بیمار به مراکز تخصصی‌تر ارجاع خواهد شد.
برای اطلاعات بیشتر می‌توانید صفحه درمان نازایی را مشاهده کنید.
یک مثال ساده از تفاوت درد معمولی و درد نیازمند بررسی
فرض کنید خانمی هر ماه در روز اول یا دوم پریود دچار گرفتگی خفیف پایین شکم می‌شود و پس از پایان پریود، درد کاملاً برطرف می‌شود. این الگو با فردی که چند ماه است درد لگنی شدید دارد، بین دو پریود نیز درد احساس می‌کند و هم‌زمان هنگام رابطه یا دفع نیز دچار درد می‌شود، متفاوت است.
در حالت اول ممکن است درد با چرخه قاعدگی ارتباط داشته باشد، اما در حالت دوم پزشک باید علت‌های دیگری را نیز بررسی کند. هدف از این مقایسه، تشخیص بیماری از روی چند علامت نیست؛ بلکه نشان دادن اهمیت الگوی درد و علائم همراه است.
پرسش‌های متداول درباره علت درد لگن در زنان
دردهای قاعدگی یکی از شایع‌ترین علت‌ها هستند، اما کیست تخمدان، اندومتریوز، عفونت، فیبروم و مشکلات ادراری یا گوارشی نیز می‌توانند باعث درد شوند.
خیر. مثانه، روده، عضلات کف لگن و ساختارهای اطراف نیز می‌توانند منشأ درد باشند.
بعضی کیست‌ها بدون علامت هستند، اما برخی می‌توانند باعث درد یا احساس فشار در لگن شوند. نوع و وضعیت کیست باید توسط پزشک بررسی شود.
این درد می‌تواند علت‌های مختلفی مانند اندومتریوز، عفونت، مشکلات کف لگن یا سایر بیماری‌های لگنی داشته باشد. اگر درد تکرار می‌شود، بررسی پزشکی توصیه می‌شود.
در صورت احتمال بارداری، درد شدید یا یک‌طرفه همراه با خونریزی، ضعف یا سرگیجه نیاز به ارزیابی فوری دارد.
خیر. پزشک بر اساس علائم و معاینه تصمیم می‌گیرد که آیا سونوگرافی یا بررسی دیگری لازم است.
درد قاعدگی شایع است، اما درد شدید، جدید یا رو به افزایش که زندگی روزمره را مختل کند، بهتر است بررسی شود.
قبل از مراجعه چه اطلاعاتی را یادداشت کنیم؟
اگر درد شما تکرار می‌شود، ثبت زمان شروع درد، مدت آن، شدت درد، روز چرخه قاعدگی، محل دقیق درد و علائم همراه می‌تواند در شرح بهتر مشکل به پزشک کمک کند. همچنین اگر درد با رابطه، ادرار، غذا خوردن یا دفع مدفوع ارتباط دارد، این موضوع را نیز مطرح کنید.
یک نکته ساده اما مهم
لازم نیست برای مراجعه به پزشک صبر کنید تا درد غیرقابل تحمل شود. دردهای تکرارشونده نیز ارزش بررسی دارند، حتی اگر در زمان مراجعه شدت زیادی نداشته باشند.
اطلاعات عمومی جای تشخیص پزشکی را نمی‌گیرد
مطالب این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی نوشته شده‌اند و نمی‌توانند جایگزین معاینه، تشخیص یا برنامه درمانی پزشک شوند. علت درد لگن در هر فرد باید با توجه به شرایط همان فرد بررسی شود.
جمع‌بندی؛ علت درد لگن در زنان را جدی بگیریم، اما نترسیم
درد لگن یکی از علائمی است که می‌تواند علت‌های بسیار متفاوتی داشته باشد؛ از دردهای معمول قاعدگی و تخمک‌گذاری گرفته تا کیست تخمدان، اندومتریوز، فیبروم، عفونت‌های لگنی، مشکلات ادراری، گوارشی و عضلات کف لگن.
بنابراین نه درست است که هر درد لگنی را نشانه یک بیماری جدی بدانیم و نه بهتر است دردهای مداوم و غیرطبیعی را نادیده بگیریم. آنچه اهمیت دارد، تغییر در الگوی درد، شدت، تکرار و علائم همراه است.
اگر درد شما شدید، مداوم، تکرارشونده یا همراه با خونریزی غیرطبیعی، تب، ترشح غیرمعمول، درد هنگام رابطه، علائم ادراری یا احتمال بارداری است، مراجعه به متخصص زنان می‌تواند به پیدا کردن علت اصلی و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
درد لگنی تکرارشونده را بدون علت رها نکنید
اگر درد لگن شما جدید، مداوم یا غیرطبیعی است، تشخیص علت آن می‌تواند از نگرانی‌های غیرضروری جلوگیری کند و در صورت وجود بیماری، درمان را زودتر آغاز کند.
