دکتر راحله روح الله نژاد | بهترین متخصص زنان و زایمان در اصفهان | سزارین | زایمان طبیعی
انتخاب روش مناسب جلوگیری از بارداری یکی از تصمیمهای مهم در سلامت زنان است. بسیاری از خانمها هنگام انتخاب میان آییودی و قرص جلوگیری با این سؤال روبهرو میشوند که آی یو دی بهتر است یا قرص و کدامیک میتواند با شرایط جسمی، سبک زندگی و برنامه آینده آنها سازگارتر باشد؟
برای این پرسش نمیتوان یک پاسخ یکسان برای همه افراد ارائه کرد. آییودی معمولاً اثربخشی بالاتر و ماندگاری بیشتری دارد و فرد مجبور نیست هر روز استفاده از آن را به خاطر بسپارد. در مقابل، قرص جلوگیری بدون نیاز به قرار دادن وسیله داخل رحم مصرف میشود، کنترل آن در دست خود فرد است و برخی انواع آن میتوانند به منظم شدن قاعدگی، کاهش درد پریود یا بهتر شدن بعضی مشکلات هورمونی کمک کنند.
انتخاب نهایی باید با توجه به سن، سابقه بیماری، مقدار خونریزی قاعدگی، احتمال فراموش کردن قرص، تمایل به بارداری در آینده، شیردهی، مصرف دخانیات و نظر متخصص زنان انجام شود.
آییودی چیست و چگونه از بارداری جلوگیری میکند؟
آییودی وسیلهای کوچک و معمولاً به شکل حرف T است که توسط پزشک یا ماما داخل رحم قرار داده میشود. این وسیله از روشهای طولانیاثر و برگشتپذیر جلوگیری از بارداری محسوب میشود. بعد از قرار دادن آییودی، فرد لازم نیست هر روز اقدام خاصی انجام دهد.
آییودی به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
آییودی مسی
آییودی مسی فاقد هورمون است. مس موجود در این وسیله محیط رحم را بهگونهای تغییر میدهد که حرکت و عملکرد اسپرم مختل شود و احتمال لقاح کاهش پیدا کند.
آییودی مسی بسته به نوع آن میتواند چندین سال از بارداری جلوگیری کند. یکی از مزیتهای مهم آن این است که هورمون وارد بدن نمیکند. به همین دلیل ممکن است برای افرادی که نمیتوانند یا نمیخواهند از روشهای هورمونی استفاده کنند، گزینه مناسبی باشد.
با این حال، آییودی مسی در بعضی زنان میتواند باعث بیشتر شدن خونریزی پریود و افزایش دردهای قاعدگی، بهخصوص در ماههای ابتدایی، شود.
آییودی هورمونی
آییودی هورمونی مقدار کمی از هورمون پروژستین را در داخل رحم آزاد میکند. این هورمون باعث غلیظ شدن ترشحات دهانه رحم میشود تا عبور اسپرم دشوارتر شود. همچنین پوشش داخلی رحم را نازک میکند.
این نوع آییودی علاوه بر جلوگیری از بارداری، در بسیاری از افراد باعث کمتر شدن خونریزی و درد قاعدگی میشود. بعضی زنان بعد از مدتی استفاده از آن پریود بسیار سبکتری دارند و در برخی افراد نیز خونریزی قاعدگی متوقف میشود.
در ماههای اول استفاده ممکن است لکهبینی یا خونریزی نامنظم دیده شود که معمولاً با گذشت زمان کمتر میشود.
قرص جلوگیری از بارداری چیست؟
قرصهای جلوگیری از بارداری داروهای هورمونی هستند که باید طبق برنامه مشخص و معمولاً هر روز مصرف شوند. این قرصها با جلوگیری از تخمکگذاری، تغییر ترشحات دهانه رحم و ایجاد تغییر در پوشش رحم، احتمال بارداری را کاهش میدهند.
قرصها نیز دو گروه اصلی دارند:
قرص ترکیبی جلوگیری از بارداری
قرصهای ترکیبی حاوی دو هورمون استروژن و پروژستین هستند. این قرصها میتوانند علاوه بر جلوگیری از بارداری، به منظم شدن پریود، کاهش خونریزی قاعدگی، کاهش درد پریود و در برخی افراد بهبود جوشهای هورمونی کمک کنند.
با این حال، قرص ترکیبی برای همه مناسب نیست. برای مثال، ممکن است در افرادی که سابقه لخته خون دارند، سیگار میکشند و بالاتر از ۳۵ سال هستند، فشار خون کنترلنشده دارند یا به بعضی انواع میگرن مبتلا هستند، انتخاب مناسبی نباشد.
قرص پروژستینی یا مینیپیل
قرص پروژستینی فقط حاوی پروژستین است و استروژن ندارد. این نوع قرص ممکن است برای برخی افرادی که نمیتوانند استروژن مصرف کنند یا در دوران شیردهی هستند، مناسبتر باشد.
قرص پروژستینی باید بسیار منظم و در زمان تعیینشده مصرف شود. تأخیر در مصرف بعضی انواع آن میتواند اثر جلوگیری را کاهش دهد. لکهبینی و بینظمی قاعدگی نیز ممکن است در برخی مصرفکنندگان دیده شود.
از نظر اثربخشی آی یو دی بهتر است یا قرص؟
یکی از مهمترین معیارها برای پاسخ به سؤال آی یو دی بهتر است یا قرص، میزان اثربخشی واقعی آنهاست.
آییودی مسی و هورمونی از مؤثرترین روشهای برگشتپذیر جلوگیری از بارداری هستند. در مصرف معمول، کمتر از یک نفر از هر صد مصرفکننده آییودی طی یک سال باردار میشود. دلیل این اثربخشی بالا آن است که بعد از قرار گرفتن آییودی، اشتباه یا فراموشی روزانه در استفاده از آن نقشی ندارد.
قرص جلوگیری در صورت مصرف کاملاً صحیح نیز بسیار مؤثر است، اما در زندگی واقعی ممکن است مصرف یک یا چند قرص فراموش شود، قرص دیرتر از زمان تعیینشده خورده شود یا استفراغ، اسهال و بعضی داروها اثر آن را کاهش دهند. به همین دلیل، میزان موفقیت قرص در مصرف معمول کمتر از آییودی است.
بنابراین اگر مهمترین اولویت شما بیشترین اثربخشی و کمترین وابستگی به یادآوری روزانه است، معمولاً آییودی برتری دارد.
از نظر راحتی استفاده کدام روش بهتر است؟
بعد از قرار دادن آییودی، لازم نیست هر روز استفاده از روش جلوگیری را به یاد داشته باشید. این ویژگی برای افرادی که برنامه کاری شلوغ دارند، داروها را فراموش میکنند یا نمیخواهند مرتب درباره جلوگیری از بارداری فکر کنند، مزیت مهمی است.
اما قرار دادن و خارج کردن آییودی باید توسط پزشک یا ماما انجام شود. هنگام گذاشتن آن ممکن است درد، گرفتگی یا ناراحتی ایجاد شود. بعضی افراد نیز از قرار دادن وسیله داخل رحم احساس نگرانی دارند.
قرص در اختیار خود فرد است و شروع یا قطع آن معمولاً سادهتر به نظر میرسد. با این حال، باید هر روز و طبق برنامه مصرف شود. اگر فردی میداند که مصرف داروها را مرتب فراموش میکند، قرص احتمالاً انتخاب مطمئنی برای او نخواهد بود.
آییودی یا قرص؛ کدامیک برای پریودهای سنگین بهتر است؟
در پاسخ به این بخش از سؤال آی یو دی بهتر است یا قرص باید میان آییودی مسی و هورمونی تفاوت قائل شد.
آییودی هورمونی معمولاً میتواند خونریزی قاعدگی را کاهش دهد و در بعضی افراد برای کنترل پریودهای سنگین و دردناک پیشنهاد میشود. قرصهای ترکیبی نیز میتوانند پریود را منظمتر، سبکتر و کمدردتر کنند.
اما آییودی مسی ممکن است خونریزی و گرفتگی قاعدگی را بیشتر کند، بهویژه در ماههای ابتدایی. بنابراین اگر فرد از قبل پریودهای بسیار سنگین، کمخونی یا درد شدید قاعدگی دارد، آییودی مسی ممکن است انتخاب مناسبی نباشد و باید گزینههای دیگر بررسی شوند.
کدام روش عوارض هورمونی کمتری دارد؟
آییودی مسی هیچ هورمونی ندارد و برای افرادی که نمیخواهند از روش هورمونی استفاده کنند، گزینه مهمی است.
آییودی هورمونی هورمون پروژستین آزاد میکند، اما بخش زیادی از اثر آن در داخل رحم است. با این حال، در برخی افراد ممکن است علائمی مانند سردرد، حساسیت پستان، جوش، لکهبینی یا تغییرات خلقی گزارش شود.
قرصهای جلوگیری هورمون را وارد جریان خون میکنند و ممکن است باعث تهوع، حساسیت پستان، سردرد، لکهبینی یا تغییرات خلقی شوند. بسیاری از این عوارض در ماههای ابتدایی بیشتر هستند و ممکن است بعد از سازگار شدن بدن کاهش پیدا کنند.
واکنش بدن افراد متفاوت است. ممکن است یک نوع قرص برای فردی کاملاً مناسب باشد، اما در فرد دیگر عوارض آزاردهنده ایجاد کند.
خطر لخته شدن خون در کدام روش بیشتر است؟
آییودی مسی خطر هورمونی لخته شدن خون ندارد. آییودی هورمونی نیز فاقد استروژن است و معمولاً از نظر خطر لخته خون با قرصهای ترکیبی متفاوت است.
قرصهای ترکیبی حاوی استروژن میتوانند در برخی افراد خطر ایجاد لخته خون را افزایش دهند. این خطر بهطور کلی پایین است، اما در افرادی که سیگار میکشند، سن بالاتری دارند، سابقه شخصی یا خانوادگی لخته خون دارند، چاقی شدید دارند یا به برخی بیماریهای زمینهای مبتلا هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل، قبل از تجویز قرص ترکیبی باید سابقه پزشکی، فشار خون، نوع میگرن، مصرف دخانیات و سایر عوامل خطر بررسی شوند.
آییودی برای چه کسانی گزینه مناسبتری است؟
آییودی ممکن است برای افراد زیر مناسبتر باشد:
- افرادی که یک روش بسیار مؤثر و طولانیمدت میخواهند.
- کسانی که مصرف روزانه قرص را فراموش میکنند.
- افرادی که فعلاً قصد بارداری ندارند، اما میخواهند در آینده امکان بارداری داشته باشند.
- افرادی که ترجیح میدهند هنگام رابطه نیاز به اقدام خاصی نداشته باشند.
- کسانی که نمیتوانند استروژن مصرف کنند.
- افرادی که با نظر پزشک برای کنترل خونریزی شدید، آییودی هورمونی انتخاب میکنند.
- کسانی که روش غیرهورمونی میخواهند و آییودی مسی برای شرایط آنها مناسب است.
آییودی فقط برای زنانی که قبلاً زایمان داشتهاند نیست. در بسیاری از افراد بدون سابقه زایمان نیز میتوان از آن استفاده کرد، اما مناسب بودن آن باید توسط متخصص بررسی شود.
قرص برای چه کسانی گزینه مناسبتری است؟
قرص ممکن است برای افراد زیر انتخاب مناسبتری باشد:
- کسانی که نمیخواهند وسیلهای داخل رحم قرار داده شود.
- افرادی که میتوانند دارو را هر روز و منظم مصرف کنند.
- کسانی که میخواهند کنترل شروع یا قطع روش در اختیار خودشان باشد.
- افرادی که علاوه بر جلوگیری، به دنبال منظم شدن پریود هستند.
- کسانی که میخواهند درد و خونریزی قاعدگی را کاهش دهند.
- افرادی که با نظر پزشک از قرص برای کنترل جوش، تخمدان پلیکیستیک یا بعضی مشکلات هورمونی استفاده میکنند.
- کسانی که به یک روش کوتاهمدت نیاز دارند و فعلاً تمایلی به آییودی ندارند.
نوع قرص باید متناسب با شرایط بدنی انتخاب شود و استفاده از قرص یکی از دوستان یا اعضای خانواده بدون بررسی پزشکی کار درستی نیست.
آیا آییودی باعث ناباروری میشود؟
خیر. آییودی یک روش برگشتپذیر است و استفاده صحیح از آن باعث ناباروری دائمی نمیشود. بعد از خارج کردن آییودی، امکان بارداری معمولاً بهسرعت برمیگردد.
نگرانی درباره ناباروری بیشتر زمانی مطرح میشود که فرد دچار عفونت درماننشده لگنی یا بیماری مقاربتی باشد. به همین دلیل، اگر احتمال عفونت وجود داشته باشد، پزشک پیش از گذاشتن آییودی بررسیهای لازم را انجام میدهد.
قرص جلوگیری نیز باعث ناباروری دائمی نمیشود. بعد از قطع قرص ممکن است مدتی طول بکشد تا چرخه قاعدگی به الگوی قبلی برگردد، اما این مسئله به معنی ناباروری نیست.
آیا آییودی یا قرص از عفونتهای مقاربتی جلوگیری میکنند؟
خیر. نه آییودی و نه قرص جلوگیری از انتقال عفونتهای مقاربتی مانند HIV، کلامیدیا، سوزاک و بعضی عفونتهای دیگر پیشگیری نمیکنند.
اگر احتمال انتقال عفونت مقاربتی وجود دارد، استفاده از کاندوم در کنار آییودی یا قرص اهمیت دارد. کاندوم میتواند علاوه بر کاهش احتمال بارداری، خطر انتقال بسیاری از عفونتهای جنسی را نیز کاهش دهد.
آیا میتوان آییودی را هر زمان خارج کرد؟
بله. آییودی را میتوان پیش از پایان مدت اثر آن نیز توسط پزشک یا ماما خارج کرد. اگر فرد تصمیم به بارداری بگیرد، عارضه آزاردهنده داشته باشد یا بخواهد روش دیگری انتخاب کند، میتواند برای خارج کردن آن مراجعه کند.
خارج کردن آییودی معمولاً سریعتر و سادهتر از قرار دادن آن است، اما نباید در خانه یا توسط فرد غیرمتخصص انجام شود.
آیا قرص را میتوان هر زمان قطع کرد؟
قرص جلوگیری را میتوان قطع کرد، اما بهتر است زمان و نحوه قطع آن با توجه به علت مصرف و برنامه بارداری با پزشک هماهنگ شود. اگر بلافاصله بعد از قطع قرص نمیخواهید باردار شوید، باید از روش جلوگیری دیگری استفاده کنید؛ زیرا امکان تخمکگذاری و بارداری میتواند خیلی زود برگردد.
اگر قرص برای درمان مشکلاتی مثل خونریزی نامنظم، درد قاعدگی، تخمدان پلیکیستیک یا جوش مصرف میشود، ممکن است بعد از قطع آن علائم قبلی دوباره ظاهر شوند.
در دوران شیردهی آی یو دی بهتر است یا قرص؟
در دوران شیردهی، آییودی مسی و برخی آییودیهای هورمونی میتوانند با نظر پزشک استفاده شوند. قرصهای پروژستینی نیز در بسیاری از مادران شیرده یکی از گزینههای قابل بررسی هستند.
قرصهای حاوی استروژن ممکن است در بعضی مراحل پس از زایمان مناسب نباشند یا بر میزان شیر اثر بگذارند. همچنین خطر لخته شدن خون در هفتههای ابتدایی پس از زایمان بیشتر است. بنابراین انتخاب روش در دوران شیردهی و پس از زایمان باید حتماً با نظر پزشک انجام شود.
اگر قصد بارداری در آینده نزدیک داریم کدام بهتر است؟
اگر قصد دارید طی چند ماه آینده برای بارداری اقدام کنید و میتوانید قرص را منظم مصرف کنید، ممکن است قرص برای شما سادهتر باشد. اما این موضوع یک قانون ثابت نیست؛ زیرا آییودی را نیز میتوان هر زمان خارج کرد و بعد از آن برای بارداری اقدام کرد.
اگر زمان بارداری آینده مشخص نیست و احتمال میدهید چند سال به جلوگیری نیاز داشته باشید، آییودی میتواند انتخاب راحتتر و مطمئنتری باشد.
چه زمانی آییودی نیاز به بررسی فوری دارد؟
بعد از قرار دادن آییودی، مقداری درد، گرفتگی و لکهبینی میتواند طبیعی باشد. اما در موارد زیر باید با پزشک تماس بگیرید:
- درد شدید یا رو به افزایش لگن
- تب یا لرز
- ترشح بدبو
- خونریزی بسیار شدید
- درد هنگام رابطه
- مثبت شدن تست بارداری
- تغییر محسوس در طول نخ آییودی
- احساس کردن بدنه آییودی در واژن
- ناپدید شدن نخ آییودی پس از آنکه قبلاً قابل لمس بوده است
این علائم لزوماً به معنی عارضه خطرناک نیستند، اما باید بررسی شوند.
چه زمانی مصرف قرص نیاز به مراجعه فوری دارد؟
در صورت مصرف قرصهای ترکیبی، بروز علائمی مانند درد یا تورم یکطرفه ساق پا، درد شدید قفسه سینه، تنگی نفس ناگهانی، سردرد بسیار شدید و غیرمعمول، اختلال دید یا ضعف ناگهانی نیازمند مراجعه فوری است.
همچنین اگر فشار خون بالا، میگرن جدید، خونریزی غیرطبیعی یا عوارض شدید ایجاد شده، باید مصرف دارو و شرایط فرد توسط پزشک بررسی شود.
بالاخره آی یو دی بهتر است یا قرص؟
در پاسخ نهایی به سؤال آی یو دی بهتر است یا قرص باید گفت آییودی از نظر اثربخشی در مصرف واقعی، ماندگاری و بینیازی از یادآوری روزانه معمولاً برتری دارد. در میان انواع آییودی نیز نوع هورمونی برای افرادی که پریودهای سنگین و دردناک دارند ممکن است مناسبتر باشد، در حالی که نوع مسی برای کسانی که روش بدون هورمون میخواهند قابل بررسی است.
قرص برای افرادی که نمیخواهند وسیلهای داخل رحم قرار دهند، میتوانند مصرف روزانه را رعایت کنند و به دنبال کنترل بیشتر روی زمان شروع و قطع روش هستند، گزینه مناسبی است. قرصهای ترکیبی همچنین میتوانند در تنظیم پریود و کنترل بعضی علائم هورمونی مفید باشند، اما برای همه افراد مناسب نیستند.
بنابراین بهترین روش، روشی است که در کنار اثربخشی بالا، با وضعیت سلامت، الگوی قاعدگی، سبک زندگی و ترجیحات فرد سازگار باشد.
سؤالات پرتکرار درباره آییودی و قرص جلوگیری
آییودی مطمئنتر است یا قرص؟
در مصرف معمول، آییودی مطمئنتر است؛ زیرا احتمال اشتباه یا فراموشی روزانه در استفاده از آن وجود ندارد.
آییودی هورمونی بهتر است یا قرص؟
اگر هدف جلوگیری طولانیمدت و کاهش خونریزی پریود باشد، آییودی هورمونی ممکن است مناسبتر باشد. اگر فرد روش کوتاهمدت، قابل کنترل و بدون وسیله داخل رحم میخواهد، قرص میتواند انتخاب مناسبتری باشد.
برای پریود سنگین آییودی بهتر است یا قرص؟
آییودی هورمونی و بعضی قرصهای جلوگیری میتوانند خونریزی را کاهش دهند. آییودی مسی ممکن است پریود را سنگینتر کند و برای فردی که خونریزی شدید دارد همیشه انتخاب مناسبی نیست.
آیا با آییودی احتمال بارداری وجود دارد؟
احتمال بارداری بسیار کم است، اما هیچ روش جلوگیری صددرصد بدون خطا نیست. اگر پریود عقب افتاده، علائم بارداری دارید یا تست بارداری مثبت شده، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
آیا آییودی باعث افزایش وزن میشود؟
آییودی مسی هورمون ندارد و افزایش وزن هورمونی از آن انتظار نمیرود. درباره آییودی هورمونی ممکن است برخی افراد تغییراتی گزارش کنند، اما افزایش وزن میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و نباید بدون بررسی فقط به آییودی نسبت داده شود.
آیا قرص جلوگیری باعث چاقی میشود؟
بعضی افراد در شروع مصرف قرص تغییر وزن یا احتباس مایعات را تجربه میکنند، اما واکنش بدنها یکسان نیست. اگر افزایش وزن محسوس یا ادامهدار است، باید رژیم غذایی، فعالیت، تیروئید، داروها و سایر عوامل نیز بررسی شوند.
جمعبندی
پاسخ به این پرسش که آی یو دی بهتر است یا قرص به شرایط هر فرد بستگی دارد. آییودی معمولاً از نظر اثربخشی و راحتی بلندمدت برتری دارد، اما نیازمند قرار دادن توسط متخصص است و بسته به نوع آن میتواند خونریزی قاعدگی را کاهش یا افزایش دهد.
قرص جلوگیری در اختیار خود فرد است و بعضی انواع آن به تنظیم پریود و کاهش علائم هورمونی کمک میکنند، اما باید منظم مصرف شود و قرصهای حاوی استروژن برای همه مناسب نیستند.
پیش از انتخاب هرکدام، لازم است سابقه بیماری، فشار خون، وضعیت قاعدگی، مصرف دخانیات، میگرن، احتمال لخته خون، شیردهی و برنامه بارداری آینده بررسی شود. انتخاب آگاهانه همراه با مشاوره متخصص زنان، احتمال عوارض و شکست روش را کاهش میدهد.
تمامی توصیه های آورده شده صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شما عزیزان است و جایگزین تشخیص و درمان پزشک را نمی گیرد بنابراین تحت هر شرایطی باید به پزشک خود مراجعه نمایید.
مطالب مرتبط:
خطرات قاعدگی نامنظم
