دکتر راحله روح الله نژاد | بهترین متخصص زنان و زایمان در اصفهان | سزارین | زایمان طبیعی
مثبت شدن آزمایش HPV میتواند در نگاه اول نگرانکننده باشد. بسیاری از افراد پس از دیدن نتیجه آزمایش فوراً به سرطان دهانه رحم، خیانت همسر یا ابتلا به یک بیماری درمانناپذیر فکر میکنند؛ در حالی که نتیجه مثبت HPV بهتنهایی هیچکدام از این موارد را ثابت نمیکند.
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV بسیار شایع است و بسیاری از زنان و مردان در دورهای از زندگی خود با یکی از انواع آن تماس پیدا میکنند. در بیشتر افراد، سیستم ایمنی طی مدتی ویروس را کنترل میکند و عفونت بدون ایجاد مشکل جدی برطرف میشود. آنچه اهمیت دارد، نوع ویروس، ماندگاری آن و تأثیر احتمالی آن بر سلولهای دهانه رحم است.
بنابراین در پاسخ به این سؤال که بعد از مثبت شدن تست HPV چه باید کرد، مهمترین اقدام حفظ آرامش، بررسی دقیق برگه آزمایش و مراجعه به متخصص زنان برای تعیین مرحله بعدی است. مثبت بودن تست به معنی ابتلا به سرطان نیست، اما نباید پیگیری پزشکی آن را نادیده گرفت.
مثبت شدن تست HPV دقیقاً به چه معناست؟
تست HPV معمولاً برای شناسایی انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی در نمونه گرفتهشده از دهانه رحم انجام میشود. این انواع ویروس در صورت باقی ماندن طولانیمدت در بدن میتوانند باعث تغییرات سلولی در دهانه رحم شوند.
نتیجه مثبت نشان میدهد یکی از انواع HPV که آزمایش برای آن طراحی شده، در نمونه شناسایی شده است. این نتیجه بهتنهایی نشان نمیدهد:
- چه زمانی به ویروس مبتلا شدهاید؛
- ویروس از چه فردی منتقل شده است؛
- حتماً تغییرات سلولی دارید؛
- حتماً در آینده به سرطان مبتلا میشوید؛
- حتماً نیاز به درمان فوری دارید.
در واقع، تست HPV وجود ویروس را بررسی میکند، در حالی که آزمایش پاپاسمیر شکل و وضعیت سلولهای دهانه رحم را ارزیابی میکند. به همین دلیل ممکن است تست HPV مثبت باشد، اما نتیجه پاپاسمیر طبیعی گزارش شود.
اولین اقدام بعد از مثبت شدن تست HPV چیست؟
اگر میخواهید بدانید بعد از مثبت شدن تست HPV چه باید کرد، ابتدا باید برگه آزمایش خود را نگه دارید و برای تفسیر آن به متخصص زنان مراجعه کنید. فقط دیدن عبارت Positive برای تصمیمگیری کافی نیست.
پزشک برای تعیین اقدام بعدی معمولاً این موارد را بررسی میکند:
- نوع HPV شناساییشده؛
- مثبت یا منفی بودن HPV نوع ۱۶ و ۱۸؛
- نتیجه همزمان پاپاسمیر؛
- سن فرد؛
- نتایج غربالگریهای قبلی؛
- سابقه تغییرات پیشسرطانی دهانه رحم؛
- سابقه کولپوسکوپی یا نمونهبرداری؛
- وضعیت سیستم ایمنی؛
- بارداری؛
- سابقه درمان ضایعات دهانه رحم.
بر اساس مجموعه این اطلاعات ممکن است فقط تکرار آزمایش در زمان مشخص، انجام پاپاسمیر، کولپوسکوپی یا نمونهبرداری توصیه شود.
آیا مثبت شدن HPV به معنی سرطان است؟
خیر. مثبت شدن HPV به معنی ابتلا به سرطان دهانه رحم نیست. این نتیجه فقط نشان میدهد یک نوع پرخطر HPV در نمونه وجود دارد و باید وضعیت دهانه رحم بر اساس برنامه مناسب پیگیری شود.
ایجاد سرطان دهانه رحم معمولاً یک روند ناگهانی نیست. در برخی افراد، عفونت پرخطر HPV ممکن است برای مدت طولانی باقی بماند و بهمرور تغییراتی در سلولهای دهانه رحم ایجاد کند. غربالگری منظم کمک میکند این تغییرات پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و در صورت لزوم درمان شوند.
بیشتر نتایج غیرطبیعی غربالگری نیز سرطان نیستند. بسیاری از آنها تغییرات خفیفی هستند که ممکن است بدون درمان تهاجمی و با پیگیری منظم به حالت طبیعی برگردند.
اهمیت مشخص شدن نوع HPV
همه انواع HPV خطر یکسانی ندارند. برخی انواع کمخطر بیشتر با زگیل تناسلی مرتبط هستند و معمولاً عامل سرطان دهانه رحم محسوب نمیشوند. در مقابل، برخی انواع پرخطر میتوانند در صورت ماندگاری، احتمال تغییرات پیشسرطانی را افزایش دهند.
در میان انواع پرخطر، HPV نوع ۱۶ و ۱۸ اهمیت بیشتری دارند. اگر یکی از این دو نوع شناسایی شود، پزشک ممکن است حتی در صورت طبیعی بودن پاپاسمیر، بررسی دقیقتر دهانه رحم با کولپوسکوپی را توصیه کند.
مثبت بودن سایر انواع پرخطر نیز نیازمند پیگیری است، اما نوع پیگیری به نتیجه پاپاسمیر، سن، سابقه آزمایشهای قبلی و میزان خطر فرد بستگی دارد. به همین دلیل نباید نتیجه یک فرد را با دوست، خواهر یا فرد دیگری مقایسه کرد.
اگر HPV مثبت و پاپاسمیر طبیعی باشد چه میشود؟
یکی از حالتهای رایج این است که تست HPV مثبت باشد، اما در پاپاسمیر تغییر سلولی دیده نشود. این نتیجه به این معنی است که ویروس شناسایی شده، ولی در حال حاضر آزمایش سلولی تغییر مهمی را نشان نداده است.
در چنین شرایطی اقدام بعدی به نوع HPV بستگی دارد. اگر HPV نوع ۱۶ یا ۱۸ مثبت باشد، ممکن است کولپوسکوپی پیشنهاد شود. اگر سایر انواع پرخطر مثبت باشند و سابقه نگرانکنندهای وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است تکرار تست HPV یا آزمایش ترکیبی HPV و پاپاسمیر را پس از فاصله مشخص توصیه کند.
این فاصله نباید خودسرانه کوتاه یا بلند شود. تکرار آزمایش تنها چند هفته بعد معمولاً اطلاعات مفیدی نمیدهد، زیرا کنترل یا پاکسازی HPV توسط بدن به زمان نیاز دارد.
اگر HPV و پاپاسمیر هر دو غیرطبیعی باشند چه باید کرد؟
وقتی HPV پرخطر همراه با تغییرات غیرطبیعی سلولهای دهانه رحم دیده شود، احتمالاً بررسی بیشتری لازم است. نوع تغییر گزارششده در پاپاسمیر اهمیت زیادی دارد.
برخی تغییرات خفیف فقط به پیگیری نزدیکتر نیاز دارند، اما تغییرات شدیدتر ممکن است نیازمند کولپوسکوپی و نمونهبرداری باشند. عبارتهایی مانند ASC-US، LSIL، ASC-H، HSIL یا AGC هرکدام مفهوم و سطح خطر متفاوتی دارند و باید توسط متخصص تفسیر شوند.
بنابراین فقط با مشاهده کلمه «غیرطبیعی» نمیتوان نتیجه گرفت که فرد به سرطان مبتلاست. حتی تغییرات پیشسرطانی نیز با سرطان تفاوت دارند و در صورت تشخیص بهموقع، قابل کنترل و درمان هستند.
کولپوسکوپی چیست و چرا انجام میشود؟
کولپوسکوپی روشی برای مشاهده دقیقتر دهانه رحم است. در این روش، پزشک با استفاده از دستگاهی دارای بزرگنمایی، سطح دهانه رحم را بررسی میکند. دستگاه وارد بدن نمیشود، اما برای مشاهده دهانه رحم از اسپکولوم مشابه معاینه پاپاسمیر استفاده میشود.
در حین کولپوسکوپی ممکن است محلولهای مخصوصی روی دهانه رحم قرار داده شوند تا نواحی مشکوک بهتر دیده شوند. اگر پزشک قسمت غیرطبیعی مشاهده کند، ممکن است نمونه کوچکی از بافت برای بررسی آزمایشگاهی برداشته شود.
نیاز به کولپوسکوپی به معنی وجود سرطان نیست. هدف این روش، تشخیص دقیقتر تغییرات احتمالی سلولی و تعیین نیاز یا عدم نیاز به درمان است.
آیا برای از بین بردن ویروس HPV دارو وجود دارد؟
در حال حاضر داروی مشخصی که مستقیماً HPV را از بدن حذف کند وجود ندارد. درمانهای پزشکی روی مشکلات ایجادشده توسط ویروس، مانند زگیل تناسلی یا تغییرات پیشسرطانی سلولها، تمرکز دارند.
در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بهمرور ویروس را کنترل میکند. به همین دلیل ممکن است تست HPV در پیگیریهای بعدی منفی شود. مدت باقی ماندن ویروس در بدن برای همه یکسان نیست و نمیتوان زمان دقیقی برای منفی شدن تست تعیین کرد.
محصولات تبلیغاتی، مکملهای ناشناخته، داروهای گیاهی یا روشهایی که وعده «پاکسازی قطعی و سریع HPV» میدهند، نباید جایگزین پیگیری پزشکی شوند. استفاده خودسرانه از مواد موضعی در داخل واژن نیز ممکن است باعث التهاب، سوختگی یا اختلال در تعادل طبیعی واژن شود.
آیا باید سیستم ایمنی را تقویت کرد؟
عملکرد طبیعی سیستم ایمنی در کنترل HPV نقش دارد، اما منظور از حمایت از سیستم ایمنی، مصرف خودسرانه چندین مکمل یا داروی گرانقیمت نیست.
اقدامات مفید شامل موارد زیر هستند:
- ترک سیگار و قلیان؛
- داشتن خواب کافی؛
- مصرف غذاهای متنوع و مغذی؛
- فعالیت بدنی متناسب؛
- کنترل دیابت و بیماریهای زمینهای؛
- کاهش استرس تا حد امکان؛
- مصرف داروها و مکملها فقط با نظر پزشک؛
- انجام پیگیریها در موعد تعیینشده.
سیگار کشیدن میتواند با ماندگاری بیشتر عفونت و افزایش احتمال تغییرات دهانه رحم همراه باشد. بنابراین ترک دخانیات یکی از اقدامات مهم پس از مثبت شدن تست است.
آیا پس از مثبت شدن HPV واکسن بزنیم؟
واکسن HPV عفونتی را که از قبل ایجاد شده درمان نمیکند و باعث منفی شدن فوری آزمایش نمیشود. با این حال، ممکن است فرد فقط با یک یا چند نوع محدود ویروس تماس داشته باشد و واکسن بتواند در برابر انواع دیگری که هنوز به آنها مبتلا نشده، محافظت ایجاد کند.
مناسب بودن واکسن به سن، سابقه واکسیناسیون، شرایط پزشکی و دستورالعملهای موجود بستگی دارد. بنابراین اگر تست HPV شما مثبت شده اما واکسیناسیون را کامل نکردهاید، درباره مزایا و برنامه مناسب واکسن با پزشک مشورت کنید.
مثبت بودن آزمایش بهتنهایی دلیل ممنوعیت واکسیناسیون نیست، اما واکسن جایگزین پاپاسمیر، تست HPV یا کولپوسکوپی نخواهد بود.
آیا باید نتیجه را به همسر یا شریک جنسی گفت؟
HPV از طریق تماس پوستی ناحیه تناسلی و روابط جنسی منتقل میشود. در روابط فعلی، ممکن است هر دو نفر قبلاً در معرض ویروس قرار گرفته باشند. صحبت صادقانه و بدون سرزنش میتواند به تصمیمگیری بهتر درباره مراقبتهای جنسی کمک کند.
نکته بسیار مهم این است که مثبت شدن تست HPV زمان انتقال ویروس را مشخص نمیکند. ویروس ممکن است مدت زیادی بدون علامت در بدن باقی بماند یا پس از دورهای دوباره قابل شناسایی شود. بنابراین نتیجه مثبت بهتنهایی نشانه رابطه جدید یا خیانت هیچکدام از طرفین نیست.
برای مردان معمولاً آزمایش غربالگری روتین HPV مشابه تست دهانه رحم وجود ندارد. اگر شریک جنسی زگیل، ضایعه پوستی، خارش یا علامت دیگری دارد، بهتر است برای معاینه مراجعه کند.
آیا استفاده از کاندوم لازم است؟
کاندوم میتواند احتمال انتقال HPV را کاهش دهد، اما محافظت کامل ایجاد نمیکند؛ زیرا ویروس ممکن است از پوست نواحی پوشیدهنشده نیز منتقل شود. با این حال، استفاده صحیح از کاندوم برای کاهش تماس، جلوگیری از بعضی عفونتهای مقاربتی و حفظ سلامت جنسی توصیه میشود.
اگر زگیل تناسلی، زخم یا ضایعه فعال وجود دارد، بهتر است درباره زمان مناسب رابطه و نیاز به درمان با پزشک مشورت شود. دستکاری، کندن یا سوزاندن زگیلها در خانه میتواند باعث زخم و انتشار ضایعات شود.
آیا شریک جنسی هم باید درمان شود؟
اگر شریک جنسی هیچ علامتی ندارد، معمولاً درمانی برای «پاک کردن HPV» وجود ندارد. اما در صورت وجود زگیل یا ضایعه باید معاینه شود و درمان مناسب دریافت کند.
مصرف همزمان دارو توسط شریک، بدون وجود علامت یا تشخیص پزشک، معمولاً ویروس را از بدن زوج حذف نمیکند. مهمتر از درمان خودسرانه، رعایت توصیههای جنسی، واکسیناسیون در صورت مناسب بودن و پیگیری نتیجه آزمایش فرد است.
آیا HPV بر بارداری و باروری تأثیر دارد؟
مثبت بودن HPV بهتنهایی معمولاً مانع بارداری نیست و به معنی ناباروری محسوب نمیشود. بسیاری از زنان دارای HPV بارداری طبیعی دارند.
اگر قصد بارداری دارید، بهتر است ابتدا نتیجه آزمایش و نیاز به کولپوسکوپی یا درمان احتمالی را با متخصص زنان بررسی کنید. برخی درمانهای ضایعات دهانه رحم ممکن است نیازمند برنامهریزی خاصی در ارتباط با بارداری آینده باشند.
در دوران بارداری نیز پیگیری نتایج غیرطبیعی بر اساس شرایط انجام میشود. انجام بعضی بررسیها مانند کولپوسکوپی در صورت نیاز امکانپذیر است، اما نوع نمونهبرداری یا درمان با توجه به بارداری تنظیم میشود. مثبت بودن HPV بهتنهایی معمولاً دلیل انتخاب سزارین نیست.
چه زمانی نتیجه HPV نگرانکنندهتر است؟
در شرایط زیر پیگیری دقیقتر اهمیت بیشتری دارد:
- مثبت بودن HPV نوع ۱۶ یا ۱۸؛
- غیرطبیعی بودن همزمان پاپاسمیر؛
- باقی ماندن HPV در آزمایشهای متوالی؛
- سابقه ضایعات پیشسرطانی دهانه رحم؛
- سابقه درمان CIN2، CIN3 یا تغییرات شدید؛
- ضعف سیستم ایمنی؛
- ابتلا به HIV؛
- مصرف داروهای تضعیفکننده سیستم ایمنی؛
- سیگار کشیدن؛
- بیتوجهی طولانیمدت به غربالگری.
وجود این عوامل به معنی ابتلا به سرطان نیست، اما ممکن است برنامه پیگیری را کوتاهتر یا دقیقتر کند.
چه علائمی نیاز به مراجعه سریعتر دارند؟
خود HPV اغلب بدون علامت است، اما برخی نشانهها باید بررسی شوند؛ حتی اگر فرد اخیراً تست HPV داده باشد:
- خونریزی بعد از رابطه جنسی؛
- لکهبینی یا خونریزی بین پریودها؛
- خونریزی بعد از یائسگی؛
- ترشح آبکی، خونی یا بدبوی مداوم؛
- درد لگنی ادامهدار؛
- درد هنگام رابطه جنسی؛
- مشاهده زگیل یا ضایعه جدید در ناحیه تناسلی.
این علائم لزوماً نشانه سرطان نیستند و ممکن است دلایل مختلفی داشته باشند، اما نباید تا زمان آزمایش بعدی نادیده گرفته شوند.
اشتباهات رایج پس از مثبت شدن HPV
پس از دریافت نتیجه مثبت، بهتر است از انجام این کارها خودداری کنید:
تکرار فوری و بدون دستور آزمایش
تکرار زودهنگام تست معمولاً ضرورتی ندارد. زمان مناسب پیگیری باید بر اساس نتیجه فعلی و سابقه فرد تعیین شود.
قطع رابطه یا متهم کردن شریک جنسی
تست HPV نمیتواند زمان انتقال یا فرد انتقالدهنده را مشخص کند. نتیجه مثبت ممکن است مربوط به تماس قدیمی باشد.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک
HPV یک ویروس است و آنتیبیوتیکهای معمولی آن را درمان نمیکنند. مصرف بیدلیل آنتیبیوتیک میتواند عوارض و اختلال در فلور طبیعی بدن ایجاد کند.
شستوشوی داخلی واژن
دوش واژینال یا استفاده از مواد ضدعفونیکننده داخل واژن باعث حذف HPV نمیشود و ممکن است التهاب یا عفونت واژن را افزایش دهد.
حذف پیگیری به دلیل نداشتن علامت
HPV پرخطر و تغییرات اولیه دهانه رحم اغلب علامت واضحی ندارند. نبود درد یا ترشح به معنی بینیازی از پیگیری نیست.
تصور درمان قطعی با مکملها
هیچ مکملی جایگزین پاپاسمیر، تست HPV، کولپوسکوپی یا درمان ضایعات سلولی نمیشود.
برنامه پیگیری بعد از مثبت شدن HPV چگونه تعیین میشود؟
برای پاسخ عملی به پرسش بعد از مثبت شدن تست HPV چه باید کرد باید دانست که برنامه پیگیری برای همه یکسان نیست. ممکن است پزشک یکی از مسیرهای زیر را پیشنهاد کند:
- انجام پاپاسمیر در صورت انجام نشدن همزمان آن؛
- تعیین نوع یا ژنوتیپ HPV؛
- تکرار تست HPV یا آزمایش ترکیبی در زمان مشخص؛
- انجام کولپوسکوپی؛
- نمونهبرداری از ناحیه مشکوک؛
- پیگیری بدون درمان در تغییرات خفیف؛
- درمان ضایعات پیشسرطانی در صورت تأیید.
سن، نتایج قبلی و سابقه درمان دهانه رحم در این تصمیم بسیار اثرگذار هستند. بنابراین توصیهای که برای یک فرد صادر شده، لزوماً برای دیگری مناسب نیست.
سؤالات پرتکرار درباره تست مثبت HPV
آیا HPV خودبهخود منفی میشود؟
در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی ویروس را طی یک تا دو سال کنترل میکند و آزمایش بعدی ممکن است منفی شود. با این حال، امکان پیشبینی دقیق زمان منفی شدن وجود ندارد.
HPV مثبت و پاپاسمیر منفی خطرناک است؟
این وضعیت معمولاً به معنی وجود ویروس بدون مشاهده تغییر سلولی مهم در زمان آزمایش است. اقدام بعدی به نوع HPV، سابقه فرد و نظر پزشک بستگی دارد.
آیا HPV نوع ۱۶ یا ۱۸ یعنی سرطان داریم؟
خیر. این انواع خطر بیشتری برای ایجاد تغییرات دهانه رحم دارند، اما مثبت بودن آنها به معنی وجود سرطان نیست. معمولاً بررسی دقیقتر مانند کولپوسکوپی توصیه میشود.
آیا بعد از مثبت شدن تست باید رحم برداشته شود؟
خیر. مثبت شدن HPV بهتنهایی هیچ دلیلی برای برداشتن رحم نیست. حتی بسیاری از تغییرات پیشسرطانی با روشهای محدودتر قابل پیگیری یا درمان هستند.
آیا درمان زگیل باعث منفی شدن HPV میشود؟
درمان زگیل، ضایعات قابل مشاهده را از بین میبرد، اما لزوماً ویروس را فوراً از بدن حذف نمیکند. ممکن است زگیلها دوباره ظاهر شوند.
آیا میتوان برای بارداری اقدام کرد؟
در بسیاری از موارد بله، اما اگر نتیجه پاپاسمیر غیرطبیعی است یا کولپوسکوپی و درمان لازم دارید، بهتر است ابتدا برنامه مناسب را با متخصص زنان هماهنگ کنید.
آیا استخر یا سرویس بهداشتی باعث انتقال HPV میشود؟
راه اصلی انتقال HPV تناسلی، تماس نزدیک پوستی در ناحیه تناسلی و روابط جنسی است. انتقال معمول از طریق نشستن روی توالت یا استفاده عادی از استخر مطرح نیست.
جمعبندی
در پاسخ به سؤال بعد از مثبت شدن تست HPV چه باید کرد، مهمترین نکته این است که نتیجه مثبت را معادل سرطان ندانید، اما پیگیری آن را نیز به تعویق نیندازید. ابتدا نوع HPV، نتیجه پاپاسمیر و سوابق قبلی باید توسط متخصص زنان بررسی شوند.
برخی افراد فقط به تکرار آزمایش در زمان تعیینشده نیاز دارند، در حالی که برای برخی دیگر کولپوسکوپی یا نمونهبرداری توصیه میشود. HPV نوع ۱۶ و ۱۸، تغییرات غیرطبیعی پاپاسمیر و ماندگاری ویروس در آزمایشهای متوالی به بررسی دقیقتری نیاز دارند.
درمان مستقیمی برای حذف فوری HPV وجود ندارد، اما زگیلها و تغییرات پیشسرطانی قابل درمان هستند. ترک دخانیات، مراقبت از سلامت عمومی، واکسیناسیون در صورت مناسب بودن و انجام منظم پیگیریها از مهمترین اقداماتی هستند که میتوانید انجام دهید.
تمامی توصیه های آورده شده صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شما عزیزان است و جایگزین تشخیص و درمان پزشک را نمی گیرد بنابراین تحت هر شرایطی باید به پزشک خود مراجعه نمایید.
مطالب مرتبط:
مشاوره قبل از بارداری
