دکتر راحله روح الله نژاد | بهترین متخصص زنان و زایمان در اصفهان | سزارین | زایمان طبیعی
گاهی بعد از رابطه جنسی محافظتنشده، پاره شدن کاندوم، فراموشی مصرف قرص جلوگیری یا هر اتفاق مشابه، این نگرانی ایجاد میشود که آیا احتمال بارداری وجود دارد یا نه. بسیاری از افراد در روزهای اول به فکر قرص اورژانسی میافتند، اما گاهی زمان میگذرد و بعد از چند هفته یا حتی یک ماه این سؤال پیش میآید که جلوگیری از بارداری بعد از یک ماه امکان پذیر است؟
پاسخ کوتاه این است: اگر منظور از جلوگیری، استفاده از روشهای اورژانسی برای پیشگیری از بارداری بعد از رابطه باشد، معمولاً بعد از یک ماه دیگر امکانپذیر نیست. روشهای جلوگیری اورژانسی فقط در چند روز اول بعد از رابطه محافظتنشده مؤثر هستند و بعد از گذشت یک ماه، اگر بارداری رخ داده باشد، دیگر موضوع «پیشگیری» مطرح نیست، بلکه باید ابتدا بارداری بررسی و تأیید یا رد شود.
با این حال، این موضوع ابعاد مختلفی دارد. ممکن است فرد هنوز باردار نشده باشد، ممکن است تست بارداری منفی باشد، ممکن است پریود عقب افتاده باشد یا ممکن است بارداری تأیید شده باشد. در هرکدام از این شرایط، اقدام درست متفاوت است.
جلوگیری از بارداری بعد از رابطه یعنی چه؟
برای درک بهتر اینکه جلوگیری از بارداری بعد از یک ماه امکان پذیر است؟ باید ابتدا تفاوت بین «پیشگیری از بارداری» و «بررسی بارداری» را بدانیم.
جلوگیری از بارداری یعنی اقدامی انجام شود تا لقاح، لانهگزینی یا ادامه روند ایجاد بارداری اتفاق نیفتد. روشهایی مثل کاندوم، قرصهای روزانه جلوگیری، آییودی، آمپولهای پیشگیری، ایمپلنت و سایر روشها معمولاً قبل از رابطه یا بهصورت منظم استفاده میشوند.
در مقابل، روشهای اورژانسی پیشگیری از بارداری برای زمانی هستند که رابطه محافظتنشده اتفاق افتاده یا روش پیشگیری با شکست مواجه شده است؛ برای مثال کاندوم پاره شده یا قرص جلوگیری فراموش شده است. این روشها باید در بازه زمانی کوتاهی بعد از رابطه استفاده شوند. سازمان جهانی بهداشت توضیح میدهد که روشهای اورژانسی پیشگیری از بارداری باید در چند روز اول بعد از رابطه محافظتنشده استفاده شوند و آییودی مسی بهعنوان روش اورژانسی معمولاً باید حداکثر تا ۵ روز پس از رابطه قرار داده شود.
بنابراین اگر یک ماه از رابطه گذشته باشد، دیگر روشهای اورژانسی معمولاً کاربردی برای پیشگیری از همان رابطه ندارند.
قرص اورژانسی تا چند روز بعد از رابطه اثر دارد؟
قرصهای اورژانسی معمولاً برای چند روز اول بعد از رابطه طراحی شدهاند. بعضی انواع باید حداکثر تا ۷۲ ساعت مصرف شوند و برخی دیگر ممکن است تا ۱۲۰ ساعت یا ۵ روز بعد از رابطه مؤثر باشند. NHS نیز توضیح میدهد که جلوگیری اورژانسی باید معمولاً ظرف ۳ تا ۵ روز بعد از رابطه محافظتنشده استفاده شود و هرچه زودتر استفاده شود، اثر آن بیشتر است.
پس اگر رابطه حدود یک ماه قبل اتفاق افتاده باشد، مصرف قرص اورژانسی دیگر برای جلوگیری از بارداری همان رابطه اثر قابل اتکایی ندارد. استفاده خودسرانه یا دیرهنگام از قرص اورژانسی در این زمان ممکن است فقط باعث بههمریختن نظم قاعدگی، لکهبینی، تهوع یا اضطراب بیشتر شود، بدون اینکه فایده واقعی برای پیشگیری داشته باشد.
آیا آییودی مسی بعد از یک ماه میتواند جلوی بارداری را بگیرد؟
آییودی مسی یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری اورژانسی است، اما آن هم محدودیت زمانی دارد. طبق توصیههای WHO و CDC، اگر فرد در ۵ روز گذشته رابطه محافظتنشده داشته و بارداری نمیخواهد، میتوان درباره روشهای اورژانسی مانند آییودی مسی یا قرص اورژانسی با پزشک صحبت کرد.
اما اگر یک ماه از رابطه گذشته باشد، آییودی مسی دیگر بهعنوان روش اورژانسی برای همان رابطه محسوب نمیشود. البته اگر بارداری رد شود، پزشک ممکن است آییودی را بهعنوان یک روش پیشگیری بلندمدت برای آینده پیشنهاد کند، اما قرار دادن آن باید با بررسی وضعیت بارداری، شرایط رحم، عفونتها، سابقه پزشکی و نظر متخصص زنان انجام شود.
اگر یک ماه از رابطه گذشته، اولین کار چیست؟
اگر یک ماه از رابطه گذشته و نگران بارداری هستید، اولین اقدام درست مصرف دارو نیست؛ بلکه بررسی احتمال بارداری است. در این شرایط باید ببینید آیا پریود عقب افتاده، علائم بارداری وجود دارد یا تست بارداری انجام شده است یا نه.
تستهای خانگی بارداری معمولاً بعد از عقب افتادن پریود دقت بیشتری دارند. ACOG توصیه میکند اگر بعد از مصرف جلوگیری اورژانسی، پریود در زمان مورد انتظار اتفاق نیفتاد، تست بارداری انجام شود. اگر زمان پریودتان مشخص نیست، معمولاً بعد از گذشت حدود سه هفته از رابطه محافظتنشده، تست بارداری میتواند کمککننده باشد؛ اما برای اطمینان بیشتر، آزمایش خون بتا hCG دقیقتر است و میتواند بارداری را زودتر و مطمئنتر مشخص کند.
پس در پاسخ به سؤال جلوگیری از بارداری بعد از یک ماه امکان پذیر است؟ باید گفت: قبل از هر تصمیمی باید مشخص شود اصلاً بارداری رخ داده است یا خیر.
علائم احتمالی بارداری بعد از یک ماه
بعد از گذشت حدود یک ماه از رابطه، اگر بارداری رخ داده باشد، ممکن است برخی علائم ظاهر شوند. البته این علائم در همه افراد یکسان نیستند و نبودن آنها به معنی نبود بارداری نیست. از طرف دیگر، بسیاری از این علائم میتوانند به دلایل دیگری مانند استرس، تغییرات هورمونی، اختلالات تیروئید، کیست تخمدان یا نزدیک شدن پریود نیز ایجاد شوند.
علائم احتمالی بارداری در هفتههای ابتدایی عبارتاند از:
- عقب افتادن پریود
- حساسیت یا درد پستانها
- تهوع یا بیاشتهایی
- خستگی غیرمعمول
- تکرر ادرار
- تغییر خلقوخو
- لکهبینی خفیف
- دلدرد یا گرفتگی خفیف
- حساسیت به بوها
با این حال، هیچکدام از این علائم بهتنهایی برای تشخیص بارداری کافی نیستند. تنها راه مطمئن، انجام تست بارداری و در صورت نیاز آزمایش خون و سونوگرافی طبق نظر پزشک است.
اگر تست بارداری منفی باشد، چه باید کرد؟
اگر یک ماه از رابطه گذشته و تست بارداری منفی است، باید چند نکته را در نظر گرفت. اگر تست خیلی زود انجام شده باشد، احتمال خطا وجود دارد. اگر پریود عقب افتاده و تست منفی است، بهتر است چند روز بعد تست تکرار شود یا آزمایش خون بتا hCG انجام شود.
اگر بارداری رد شد، دیگر نیازی به مصرف قرص اورژانسی برای رابطهای که یک ماه قبل اتفاق افتاده نیست. در این مرحله بهتر است با متخصص زنان درباره یک روش مطمئن برای پیشگیری از بارداری در آینده مشورت شود. روشهایی مانند قرص جلوگیری روزانه، کاندوم، آییودی، آمپول، ایمپلنت یا سایر روشها باید بر اساس شرایط بدنی، سن، سابقه بیماری، شیردهی، مصرف داروها و برنامه بارداری آینده انتخاب شوند.
اگر تست بارداری مثبت باشد، چه باید کرد؟
اگر تست بارداری مثبت باشد، دیگر موضوع «جلوگیری از بارداری» مطرح نیست. در این شرایط لازم است برای تأیید بارداری، تعیین سن بارداری، بررسی محل بارداری و اطمینان از سلامت مادر به متخصص زنان مراجعه شود.
یکی از موارد مهم در اوایل بارداری، بررسی این است که بارداری داخل رحم قرار دارد یا خارج از رحم. بارداری خارج از رحم میتواند خطرناک باشد و نیاز به تشخیص سریع دارد. اگر تست بارداری مثبت است و فرد درد شدید یکطرفه شکم، خونریزی غیرطبیعی، سرگیجه، ضعف شدید یا درد شانه دارد، باید فوراً به مرکز درمانی مراجعه کند.
اگر بارداری ناخواسته باشد، تصمیمگیری درباره ادامه بارداری یا سایر گزینهها باید فقط با مشاوره مستقیم پزشک و بر اساس شرایط پزشکی، سن بارداری، وضعیت سلامت مادر و قوانین محل زندگی انجام شود. مصرف خودسرانه داروها یا استفاده از روشهای اینترنتی و غیرپزشکی میتواند خطرناک باشد و باعث خونریزی شدید، عفونت، آسیب رحمی یا تهدید سلامت فرد شود.
آیا مصرف چندباره قرص اورژانسی بعد از یک ماه فایده دارد؟
خیر. مصرف قرص اورژانسی بعد از گذشت یک ماه از رابطه، برای پیشگیری از بارداری همان رابطه فایده قابل اعتمادی ندارد. همچنین مصرف بیرویه یا مکرر آن میتواند باعث اختلال در چرخه قاعدگی، لکهبینی، تهوع، سردرد، درد شکم، حساسیت پستانها و نگرانی بیشتر شود.
قرص اورژانسی برای استفاده مداوم طراحی نشده است. اگر فرد بارها به مصرف قرص اورژانسی نیاز پیدا میکند، بهتر است از یک روش پیشگیری منظم و مطمئنتر استفاده کند. روشهای منظم معمولاً از قرص اورژانسی مؤثرتر و قابل برنامهریزیتر هستند.
آیا بعد از یک ماه میتوان از روشهای طبیعی برای جلوگیری استفاده کرد؟
برخی افراد بعد از رابطه محافظتنشده به سراغ روشهای خانگی، دمنوشها، ورزش شدید، حمام داغ یا توصیههای غیرعلمی میروند. این روشها نهتنها قابل اعتماد نیستند، بلکه ممکن است سلامت فرد را به خطر بیندازند. هیچ دمنوش، ماده غذایی، فعالیت بدنی یا روش خانگی مطمئنی برای جلوگیری از بارداری بعد از گذشت یک ماه وجود ندارد.
اگر بارداری رخ نداده باشد، روش مناسب این است که برای آینده یک روش پیشگیری علمی انتخاب شود. اگر بارداری رخ داده باشد، باید تحت نظر پزشک تصمیمگیری شود. اتکا به روشهای خانگی میتواند باعث از دست رفتن زمان و افزایش خطر شود.
عقب افتادن پریود همیشه نشانه بارداری است؟
خیر. عقب افتادن پریود میتواند یکی از نشانههای بارداری باشد، اما تنها علت آن نیست. استرس، کاهش یا افزایش وزن، فعالیت بدنی شدید، اختلالات تیروئید، سندرم تخمدان پلیکیستیک، تغییرات هورمونی، مصرف بعضی داروها، شیردهی و حتی سفر یا تغییر سبک زندگی میتوانند باعث عقب افتادن پریود شوند.
با این حال، اگر رابطه محافظتنشده وجود داشته و پریود عقب افتاده است، باید ابتدا احتمال بارداری بررسی شود. در این شرایط انجام تست بارداری و در صورت نیاز آزمایش خون، بهترین راه برای کاهش نگرانی و تصمیمگیری درست است.
چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟
در بعضی شرایط، نباید منتظر ماند یا فقط به تست خانگی اکتفا کرد. اگر هرکدام از علائم زیر وجود دارد، مراجعه به پزشک یا مرکز درمانی ضروری است:
- تست بارداری مثبت همراه با درد شدید شکم
- خونریزی شدید یا غیرطبیعی
- سرگیجه، ضعف یا غش
- درد یکطرفه لگن یا شکم
- تب یا لرز
- ترشح بدبو
- درد شانه همراه با ضعف یا سرگیجه
- سابقه بارداری خارج از رحم
- بیماری زمینهای مهم
- مصرف داروهای خاص یا خطرناک در بارداری
این علائم میتوانند نشانه شرایطی باشند که نیاز به بررسی فوری دارند.
برای جلوگیری از نگرانیهای بعدی چه روشهایی وجود دارد؟
اگر بارداری رد شد و هدف شما پیشگیری از بارداری در آینده است، بهتر است با پزشک درباره انتخاب روش مناسب صحبت کنید. انتخاب روش جلوگیری نباید فقط بر اساس توصیه اطرافیان یا تجربه دیگران باشد، چون شرایط بدنی هر فرد متفاوت است.
روشهای رایج پیشگیری از بارداری شامل موارد زیر هستند:
کاندوم
کاندوم علاوه بر کمک به پیشگیری از بارداری، میتواند خطر انتقال برخی عفونتهای جنسی را هم کاهش دهد. البته باید درست استفاده شود و قبل از هر تماس جنسی مورد استفاده قرار گیرد.
قرصهای جلوگیری روزانه
این قرصها در صورت مصرف منظم میتوانند مؤثر باشند، اما برای همه افراد مناسب نیستند. افرادی که سابقه لخته خون، میگرن خاص، فشار خون بالا یا برخی بیماریها دارند، باید حتماً قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند.
آییودی
آییودی یکی از روشهای بلندمدت پیشگیری از بارداری است. نوع مسی و نوع هورمونی دارد و انتخاب آن باید با نظر پزشک انجام شود.
آمپول، ایمپلنت یا سایر روشهای هورمونی
این روشها برای برخی افراد مناسب هستند، اما ممکن است عوارض یا محدودیتهایی داشته باشند. بررسی سابقه پزشکی قبل از انتخاب آنها اهمیت دارد.
پاسخ نهایی: جلوگیری از بارداری بعد از یک ماه امکان پذیر است؟
اگر بخواهیم دقیق و واضح پاسخ بدهیم، جلوگیری از بارداری بعد از یک ماه امکان پذیر است؟ اگر منظور استفاده از قرص اورژانسی یا روشهای اضطراری برای جلوگیری از بارداری بعد از همان رابطه باشد، معمولاً خیر. روشهای اورژانسی باید در چند روز اول بعد از رابطه محافظتنشده استفاده شوند و بعد از یک ماه دیگر کاربرد پیشگیرانه قابل اعتمادی ندارند.
اما اگر یک ماه گذشته و هنوز مطمئن نیستید باردار هستید یا نه، باید تست بارداری انجام دهید. اگر تست منفی است و پریود همچنان عقب افتاده، بهتر است آزمایش خون بدهید یا با پزشک مشورت کنید. اگر تست مثبت است، باید برای بررسی سن بارداری، محل بارداری و تصمیمگیری درست به متخصص زنان مراجعه کنید.
مهمترین نکته این است که بعد از گذشت یک ماه، مصرف خودسرانه دارو، قرص اورژانسی، دمنوشها یا روشهای غیرعلمی راهحل مناسبی نیست. اقدام درست، بررسی دقیق وضعیت بارداری و مشاوره با پزشک است.
جمعبندی
نگرانی درباره بارداری ناخواسته قابل درک است، اما تصمیمگیری در این شرایط باید بر اساس زمان رابطه، زمان پریود، نتیجه تست بارداری و نظر پزشک انجام شود. روشهای اورژانسی جلوگیری از بارداری معمولاً تا چند روز بعد از رابطه مؤثر هستند و بعد از یک ماه دیگر نمیتوانند جلوی بارداری همان رابطه را بگیرند.
بنابراین در پاسخ به سؤال جلوگیری از بارداری بعد از یک ماه امکان پذیر است؟ باید گفت اگر بارداری هنوز رخ نداده باشد، میتوان برای آینده از روشهای پیشگیری مطمئن استفاده کرد؛ اما اگر بارداری رخ داده باشد، دیگر باید تحت نظر متخصص زنان بررسی و تصمیمگیری شود.
تمامی توصیه های آورده شده صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شما عزیزان است و جایگزین تشخیص و درمان پزشک را نمی گیرد بنابراین تحت هر شرایطی باید به پزشک خود مراجعه نمایید.
مطالب مرتبط:
