دکتر راحله روح الله نژاد | بهترین متخصص زنان و زایمان در اصفهان | سزارین | زایمان طبیعی
عفونت قارچی واژن یکی از مشکلات شایع در میان زنان است و بسیاری از خانمها حداقل یکبار در طول زندگی خود علائمی مانند خارش، سوزش، قرمزی، ترشح سفید و غلیظ یا ناراحتی در ناحیه واژن را تجربه میکنند. این مشکل معمولاً به دلیل رشد بیش از حد قارچ، بهویژه کاندیدا، ایجاد میشود. با وجود اینکه عفونت قارچی واژن در بسیاری از موارد خطرناک نیست، اما نادیده گرفتن آن میتواند باعث طولانی شدن علائم، تشدید التهاب، زخم شدن ناحیه، عود مکرر و حتی اشتباه گرفتن آن با بیماریهای دیگر شود.
یکی از سؤالهای مهمی که برای بسیاری از افراد پیش میآید این است که اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود و آیا ممکن است خودبهخود خوب شود یا حتماً باید به پزشک مراجعه کرد؟ پاسخ به این سؤال بستگی به شدت علائم، وضعیت سیستم ایمنی، بارداری، سابقه عفونتهای قبلی و علت واقعی علائم دارد. گاهی علائم خفیف ممکن است کاهش پیدا کنند، اما در بسیاری از موارد درماننکردن باعث ادامهدار شدن ناراحتی و پیچیدهتر شدن وضعیت میشود.
عفونت قارچی واژن چیست؟
عفونت قارچی واژن یا کاندیدیازیس واژینال زمانی ایجاد میشود که تعادل طبیعی میکروارگانیسمهای واژن به هم بخورد و قارچها بیش از حد رشد کنند. در حالت طبیعی، واژن دارای مجموعهای از باکتریها و قارچهاست که در تعادل با هم زندگی میکنند. اما عواملی مانند مصرف آنتیبیوتیک، بارداری، تغییرات هورمونی، دیابت کنترلنشده، ضعف سیستم ایمنی، رطوبت زیاد یا استفاده از برخی محصولات تحریککننده میتوانند این تعادل را برهم بزنند.
CDC عفونت قارچی واژن را یکی از علل شایع التهاب واژن میداند و توضیح میدهد که درمانهای ضدقارچ در بسیاری از موارد میتوانند علائم عفونت قارچی بدون عارضه را بهخوبی کنترل کنند. درمان با داروهای آزول در افرادی که دوره درمان را کامل میکنند، معمولاً با بهبود علائم و منفی شدن کشت در درصد بالایی از بیماران همراه است.
علائم عفونت قارچی واژن چیست؟
قبل از بررسی اینکه اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود، بهتر است علائم رایج آن را بشناسیم. نشانههای عفونت قارچی ممکن است در افراد مختلف شدت متفاوتی داشته باشند. برخی افراد فقط خارش خفیف دارند، اما برخی دیگر دچار التهاب شدید و ناراحتی قابل توجه میشوند.
علائم شایع عفونت قارچی واژن عبارتاند از:
- خارش واژن یا اطراف ناحیه تناسلی
- سوزش و تحریک ناحیه
- قرمزی و التهاب اطراف واژن
- ترشح سفید، غلیظ و شبیه پنیر
- درد یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی
- سوزش هنگام ادرار، بهخصوص اگر پوست ناحیه تحریک شده باشد
- تورم و حساسیت در اطراف واژن
البته این علائم فقط مخصوص عفونت قارچی نیستند. برخی عفونتهای دیگر مانند واژینوز باکتریال، تریکوموناس، عفونتهای مقاربتی یا حتی حساسیت پوستی میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد.
آیا عفونت قارچی واژن خودبهخود خوب میشود؟
در بعضی موارد بسیار خفیف، ممکن است علائم بهمرور کمتر شوند، اما این به معنی آن نیست که همیشه باید منتظر ماند. اگر علائم واضح، آزاردهنده، تکرارشونده یا شدید باشند، بهتر است درمان مناسب انجام شود. نادیده گرفتن علائم ممکن است باعث شود التهاب ادامه پیدا کند و ناحیه بیشتر تحریک شود.
NHS توصیه میکند اگر فرد برای اولین بار علائم برفک یا عفونت قارچی دارد، اگر علائم برمیگردد، اگر درمان اثر نکرده، اگر فرد باردار یا شیرده است یا سیستم ایمنی ضعیفی دارد، باید به پزشک مراجعه کند. این توصیه مهم است، چون همه خارشها و ترشحات واژن ناشی از قارچ نیستند و درمان اشتباه میتواند مشکل اصلی را پنهان کند.
اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود؟
پاسخ دقیق این است که درماننکردن عفونت قارچی واژن ممکن است در برخی افراد فقط باعث طولانی شدن خارش و سوزش شود، اما در برخی دیگر میتواند پیامدهای بیشتری داشته باشد. شدت این پیامدها به وضعیت بدن، میزان التهاب، تکرار عفونت و وجود بیماریهای زمینهای بستگی دارد.
در ادامه مهمترین عوارض و مشکلات احتمالی درماننکردن عفونت قارچی را بررسی میکنیم.
۱. خارش و سوزش طولانیتر میشود
اولین و شایعترین پیامد درماننکردن عفونت قارچی، ادامه پیدا کردن خارش و سوزش است. خارش مداوم میتواند فعالیت روزانه، خواب، تمرکز و آرامش فرد را مختل کند. بسیاری از زنان به دلیل خارش شدید، ناخواسته ناحیه را میخارانند و همین کار التهاب را بیشتر میکند.
وقتی پوست و بافت اطراف واژن مرتب تحریک شود، حساستر میشود و حتی تماس لباس زیر، ادرار، شویندهها یا رابطه جنسی میتواند باعث سوزش و درد بیشتر شود. بنابراین اگر عفونت قارچی درمان نشود، ممکن است ناراحتی ساده به یک التهاب آزاردهنده و طولانی تبدیل شود.
۲. التهاب، قرمزی و تورم تشدید میشود
در عفونت قارچی، بافت اطراف واژن و فرج ممکن است قرمز، متورم و حساس شود. اگر درمان انجام نشود، التهاب ممکن است بیشتر شود و فرد احساس سنگینی، داغی، سوزش یا درد در ناحیه داشته باشد.
Mayo Clinic توضیح میدهد که عفونت قارچی زمانی میتواند پیچیدهتر محسوب شود که علائم شدید مانند قرمزی، تورم و خارش زیاد باعث ایجاد ترک، زخم یا زخمهای سطحی در ناحیه واژن شود. این مسئله بهخصوص زمانی بیشتر مطرح است که علائم شدید باشند، عفونتها مکرر رخ دهند، فرد باردار باشد، دیابت کنترلنشده داشته باشد یا سیستم ایمنی ضعیف باشد.
۳. ممکن است پوست ناحیه ترک بخورد یا زخم شود
یکی از پاسخهای مهم به سؤال اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود این است که خارش شدید و التهاب طولانیمدت میتواند باعث ترکهای ریز، زخمهای سطحی یا خراش در ناحیه تناسلی شود. این زخمها معمولاً به دلیل خاراندن زیاد، اصطکاک لباس، تحریک پوست یا التهاب شدید ایجاد میشوند.
وجود زخم و ترک باعث میشود ادرار کردن دردناکتر شود، رابطه جنسی ناراحتکننده باشد و احتمال تحریک یا عفونت ثانویه افزایش پیدا کند. همچنین وقتی پوست آسیب میبیند، ترمیم آن زمان بیشتری میبرد و فرد ممکن است حتی بعد از شروع درمان هم تا مدتی احساس سوزش یا حساسیت داشته باشد.
۴. عفونت ممکن است مکرر شود یا کامل برطرف نشود
درماننکردن یا درمان ناقص عفونت قارچی میتواند باعث شود علائم بهطور کامل از بین نروند یا بعد از مدت کوتاهی برگردند. البته عود عفونت همیشه به معنی درماننکردن نیست؛ عوامل دیگری مانند دیابت، مصرف آنتیبیوتیک، تغییرات هورمونی، بارداری، ضعف سیستم ایمنی یا نوع خاص قارچ نیز میتوانند در عود نقش داشته باشند.
عفونت قارچی مکرر معمولاً زمانی مطرح میشود که فرد چندین بار در طول سال دچار علائم شود. Mayo Clinic عفونت قارچی را در صورت تکرار چهار بار یا بیشتر در یک سال، از موارد پیچیدهتر در نظر میگیرد. در چنین شرایطی، درمانهای ساده و کوتاهمدت همیشه کافی نیستند و باید علت زمینهای و نوع قارچ بررسی شود.
۵. ممکن است مشکل اصلی چیز دیگری باشد و دیر تشخیص داده شود
یکی از مهمترین خطرات درماننکردن یا خوددرمانی این است که فرد تصور کند حتماً عفونت قارچی دارد، در حالی که علت علائم ممکن است چیز دیگری باشد. خارش، ترشح، بوی بد، سوزش و درد واژن میتواند ناشی از عفونت قارچی، واژینوز باکتریال، عفونتهای مقاربتی، حساسیت پوستی، خشکی واژن، التهاب دهانه رحم یا مشکلات دیگر باشد.
ACOG تأکید میکند که تشخیص علت التهاب واژن اهمیت دارد، زیرا علائم واژینال میتوانند دلایل مختلفی داشته باشند و درمان هرکدام متفاوت است. همچنین عفونت قارچی میتواند با داروی واژینال یا خوراکی درمان شود، اما در بیشتر موارد درمان شریک جنسی مرد لازم نیست.
اگر فرد بدون معاینه و آزمایش، بارها داروی ضدقارچ مصرف کند، ممکن است بیماری اصلی پنهان بماند و درمان مناسب دیرتر شروع شود.
۶. رابطه جنسی ممکن است دردناک شود
عفونت قارچی درماننشده میتواند باعث درد یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی شود. التهاب، خشکی، حساسیت و زخمهای سطحی باعث میشوند تماس جنسی دردناک یا همراه با سوزش باشد. ادامه رابطه در زمان التهاب فعال ممکن است علائم را تشدید کند و روند بهبودی را به تأخیر بیندازد.
بهتر است تا زمان کاهش علائم و تشخیص پزشک، از رابطهای که باعث درد یا تحریک بیشتر میشود خودداری شود. اگر درد هنگام رابطه تکرار میشود یا حتی بعد از درمان باقی میماند، باید از نظر عفونتهای دیگر، خشکی واژن، التهاب مزمن یا مشکلات کف لگن بررسی شود.
۷. ممکن است سوزش ادرار ایجاد شود یا با عفونت ادراری اشتباه گرفته شود
عفونت قارچی معمولاً عفونت دستگاه ادراری نیست، اما چون پوست اطراف واژن و مجرای ادرار تحریک میشود، ممکن است هنگام تماس ادرار با بافت ملتهب، فرد احساس سوزش کند. این سوزش گاهی با عفونت ادراری اشتباه گرفته میشود.
اگر سوزش ادرار همراه با تکرر ادرار، فوریت ادرار، درد زیر شکم، تب، درد پهلو یا بوی بد ادرار باشد، باید از نظر عفونت ادراری بررسی شود. درمان عفونت ادراری با درمان عفونت قارچی متفاوت است و تشخیص اشتباه میتواند باعث ادامه علائم شود.
۸. در بارداری نیاز به توجه بیشتری دارد
در دوران بارداری، عفونت قارچی واژن شایعتر میشود، زیرا تغییرات هورمونی میتوانند محیط واژن را برای رشد قارچ مناسبتر کنند. با این حال، مصرف خودسرانه دارو در بارداری درست نیست. اگر فرد باردار است و علائم قارچ دارد، باید با پزشک یا ماما مشورت کند.
NHS توصیه میکند افراد باردار قبل از استفاده از درمانهای مربوط به برفک یا عفونت قارچی با پزشک یا ماما مشورت کنند. درمان در بارداری ممکن است با کرم یا داروی واژینال انجام شود، اما انتخاب آن باید تحت نظر متخصص باشد.
بنابراین اگر در بارداری این سؤال مطرح شود که اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود، پاسخ این است که نباید علائم را نادیده گرفت و نباید هم خودسرانه دارو مصرف کرد؛ بهترین اقدام، مراجعه و درمان ایمن تحت نظر پزشک است.
۹. در افراد دارای دیابت یا ضعف سیستم ایمنی میتواند جدیتر باشد
افرادی که دیابت کنترلنشده دارند، داروهای تضعیفکننده سیستم ایمنی مصرف میکنند، HIV دارند، شیمیدرمانی میشوند یا به هر دلیل سیستم ایمنی ضعیفتری دارند، ممکن است بیشتر در معرض عفونتهای قارچی مکرر یا شدید باشند.
CDC عوامل خطر کاندیدیازیس را شامل ضعف سیستم ایمنی، مصرف آنتیبیوتیک، بارداری و تغییرات هورمونی میداند. همچنین اشاره میکند که کاندیدیازیس تهاجمی معمولاً بیشتر در بیماران بستری و افراد پرخطر مطرح است.
در افراد سالم، عفونت قارچی واژن معمولاً به عفونت خطرناک داخلی تبدیل نمیشود، اما در افراد پرخطر، تکرار یا شدت علائم باید جدیتر گرفته شود.
۱۰. خوددرمانی مکرر میتواند مشکل را پیچیده کند
بسیاری از افراد با دیدن خارش یا ترشح، بدون مراجعه به پزشک از داروهای ضدقارچ استفاده میکنند. اگر فرد قبلاً توسط پزشک تشخیص قطعی گرفته و علائم دقیقاً مشابه موارد قبلی است، ممکن است در برخی شرایط درمانهای معمول کمککننده باشند. اما اگر علائم برای اولین بار ایجاد شده، شدید است، مرتب تکرار میشود یا به درمان پاسخ نمیدهد، خوددرمانی مناسب نیست.
مصرف اشتباه دارو ممکن است علائم را موقتاً کم کند، اما علت اصلی باقی بماند. همچنین ممکن است با تحریک بیشتر واژن، حساسیت، سوزش یا تغییر تعادل طبیعی واژن همراه شود.
چه زمانی باید حتماً به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم خفیف هستند اما ادامهدار شدهاند، یا اگر مطمئن نیستید علت مشکل چیست، مراجعه به متخصص زنان بهترین انتخاب است. در شرایط زیر مراجعه اهمیت بیشتری دارد:
- اولین بار است که چنین علائمی دارید
- خارش و سوزش شدید است
- ترشح بوی بد، زرد، سبز یا خاکستری دارد
- درد لگن یا درد زیر شکم وجود دارد
- خونریزی غیرطبیعی دارید
- باردار یا شیرده هستید
- دیابت دارید یا سیستم ایمنی ضعیف است
- علائم بعد از درمان بهتر نشدهاند
- عفونت قارچی چند بار در سال تکرار میشود
- هنگام رابطه جنسی درد یا سوزش شدید دارید
- زخم، ترک یا التهاب شدید در ناحیه ایجاد شده است
Mayo Clinic نیز توصیه میکند در مواردی مانند علائم شدید، تکرار چندباره عفونت در سال، بارداری، دیابت کنترلنشده یا ضعف سیستم ایمنی، عفونت قارچی بهعنوان حالت پیچیدهتر بررسی شود.
عفونت قارچی واژن چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک معمولاً ابتدا درباره علائم، زمان شروع آنها، سابقه عفونتهای قبلی، مصرف آنتیبیوتیک، بارداری، دیابت، داروها و روابط جنسی سؤال میکند. سپس ممکن است معاینه انجام دهد و در صورت نیاز از ترشحات نمونهبرداری کند. این بررسی کمک میکند مشخص شود علت علائم واقعاً قارچ است یا مشکل دیگری وجود دارد.
تشخیص درست اهمیت زیادی دارد، چون درمان عفونت قارچی با درمان عفونت باکتریایی یا عفونتهای مقاربتی متفاوت است. گاهی چند نوع عفونت همزمان وجود دارند و فقط با بررسی پزشکی میتوان درمان مناسب را انتخاب کرد.
درمان عفونت قارچی واژن چگونه است؟
درمان معمولاً با داروهای ضدقارچ انجام میشود. این داروها ممکن است بهصورت کرم، شیاف، قرص واژینال یا در برخی موارد داروی خوراکی باشند. نوع دارو، مدت درمان و نیاز به بررسیهای بیشتر به شدت علائم، تکرار عفونت، بارداری، بیماریهای زمینهای و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.
CDC تأکید میکند که داروهای ضدقارچ باید طبق دستور و برای مدت توصیهشده مصرف شوند و نوع درمان به محل عفونت، شدت بیماری و وضعیت کلی سلامت فرد بستگی دارد. بنابراین قطع زودهنگام درمان یا تغییر خودسرانه دارو ممکن است باعث ادامه علائم یا عود شود.
برای پیشگیری از عود عفونت قارچی چه کارهایی کمک میکند؟
پیشگیری همیشه صددرصد ممکن نیست، اما رعایت برخی نکات میتواند احتمال عود را کمتر کند:
- از پوشیدن لباس زیر خیلی تنگ و پلاستیکی برای مدت طولانی خودداری کنید.
- لباس زیر نخی و قابل تنفس انتخاب کنید.
- بعد از تعریق یا شنا، لباس خیس را سریعتر عوض کنید.
- از شستوشوی داخلی واژن پرهیز کنید.
- از شویندهها، اسپریها و محصولات معطر ناحیه تناسلی استفاده نکنید.
- در صورت دیابت، کنترل قند خون را جدی بگیرید.
- آنتیبیوتیک را فقط طبق تجویز پزشک مصرف کنید.
- اگر عفونتها مکرر هستند، علت زمینهای را با پزشک بررسی کنید.
واژن برای حفظ تعادل طبیعی خود نیاز به مراقبت ملایم دارد. شستوشوی بیش از حد، استفاده از مواد معطر یا درمانهای خانگی تحریککننده میتواند تعادل طبیعی واژن را بیشتر به هم بزند.
سؤالات پرتکرار درباره درماننکردن عفونت قارچی واژن
آیا عفونت قارچی واژن خطرناک است؟
در بسیاری از افراد سالم، عفونت قارچی واژن خطرناک نیست، اما میتواند بسیار آزاردهنده باشد و اگر درمان نشود، باعث تشدید خارش، التهاب، ترک پوستی، درد و عود مکرر شود.
آیا عفونت قارچی واژن به رحم میرسد؟
عفونت قارچی معمولاً در محدوده واژن و ناحیه خارجی تناسلی باقی میماند و در افراد سالم معمولاً به عفونت داخلی خطرناک تبدیل نمیشود. اما اگر علائم شدید، درد لگن، تب یا ترشح غیرطبیعی وجود دارد، باید برای رد سایر عفونتها بررسی شود.
آیا عفونت قارچی واژن مسری است؟
عفونت قارچی واژن معمولاً جزو بیماریهای مقاربتی محسوب نمیشود، اما تماس جنسی میتواند ناحیه را تحریک کند یا در برخی شرایط باعث انتقال قارچ شود. در بیشتر موارد، درمان شریک جنسی مرد لازم نیست مگر اینکه او هم علائم داشته باشد یا پزشک توصیه کند. ACOG نیز اشاره میکند که در بیشتر موارد درمان شریک جنسی مرد ضروری نیست.
اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود و چقدر طول میکشد؟
مدت آن قابل پیشبینی نیست. در برخی افراد ممکن است علائم خفیف کمتر شوند، اما در بسیاری از موارد خارش، سوزش و التهاب ادامه پیدا میکند یا شدیدتر میشود. اگر علائم بیش از چند روز ادامه دارد یا آزاردهنده است، بهتر است به پزشک مراجعه شود.
آیا درمان خانگی برای عفونت قارچی کافی است؟
روشهای خانگی قابل اعتماد و جایگزین درمان پزشکی نیستند. برخی روشهای رایج در اینترنت ممکن است باعث تحریک بیشتر واژن شوند. اگر علائم واضح، شدید، تکرارشونده یا همراه با بوی بد، درد، خونریزی یا بارداری است، باید پزشک وضعیت را بررسی کند.
جمعبندی
در پاسخ به این سؤال که اگر عفونت قارچی واژن درمان نشود چه میشود باید گفت در بسیاری از موارد، درماننکردن باعث ادامه خارش، سوزش، التهاب، ترشح، درد هنگام رابطه، ترکهای پوستی و ناراحتی طولانیمدت میشود. در برخی افراد، عفونت ممکن است مکرر شود یا به درمانهای ساده پاسخ ندهد. مهمتر از آن، ممکن است علائم بهاشتباه به قارچ نسبت داده شوند، در حالی که مشکل اصلی عفونت یا بیماری دیگری باشد.
اگر علائم برای اولین بار ایجاد شدهاند، شدید هستند، در بارداری رخ دادهاند، همراه با درد لگن، خونریزی، ترشح بدبو یا عود مکرر هستند، مراجعه به متخصص زنان ضروری است. تشخیص درست و درمان بهموقع میتواند از طولانی شدن ناراحتی و پیچیدهتر شدن مشکل جلوگیری کند.
تمامی توصیه های آورده شده صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شما عزیزان است و جایگزین تشخیص و درمان پزشک را نمی گیرد بنابراین تحت هر شرایطی باید به پزشک خود مراجعه نمایید.
مطالب مرتبط:
